Ekrem Hayri Peker’den Bursa’nın Unutulan Sinemalarına Tarihsel Yolculuk

Araştırmacı yazar Ekrem Hayri Peker, Bursa’nın kültür ve sosyal yaşamında önemli bir yere sahip olan ancak zaman içerisinde büyük bölümü ortadan kaybolan sinemaları yeniden gündeme taşıyor. Peker’in uzun yıllara dayanan araştırmaları sonucunda hazırladığı “Bursa’nın Sinemaları” çalışması, genişletilmiş içeriğiyle yeniden okuyucuyla buluşmaya hazırlanıyor.

Yaklaşık 390 sayfa olması planlanan yeni baskının kapağı renkli, iç sayfaları ise siyah-beyaz olarak hazırlanacak. Kitabın satış fiyatının 400 TL olacağı belirtildi.

Peker, çalışmayı satın almak isteyen okuyucuların kendisiyle iletişime geçmesini istedi.

Bursa’nın sinema hafızasını kayıt altına aldı

Ekrem Hayri Peker, Bursa’nın sinema tarihine ilişkin araştırmalarına 2014 yılında başladığını belirterek, çalışmasında yalnızca kent merkezindeki sinemaları değil, Bursa’nın ilçelerinde, beldelerinde ve köylerinde faaliyet gösteren sinemaları da ele aldığını ifade ediyor.

Peker’in çalışması, yalnızca sinema salonlarının isimlerini ve geçmişini aktarmakla kalmıyor; sinemaların Bursa’nın sosyal ve kültürel hayatındaki yerini de ortaya koyuyor.

Peker, Bursa’nın geçmişte bir “sinema kenti” olduğunu vurgularken, Osmanlı döneminde kentte film gösterimlerinin başladığına dikkat çekiyor.

Setbaşı’ndan Kültürpark’a uzanan sinema hattı

Bursa’nın geçmişine ilişkin hatırlatmalarda bulunan Peker, Setbaşı’ndan Kültürpark yönüne uzanan caddenin iki tarafında çok sayıda sinemanın bulunduğunu, bugün ise bu salonların hiçbirinin varlığını sürdürmediğini aktarıyor.

Peker’in araştırmalarında Bursa’nın farklı noktalarında faaliyet gösteren kışlık ve yazlık sinemalar da ayrıntılı şekilde ele alınıyor.

İkinci Dünya Savaşı yıllarında yaz aylarında Heykel’deki Halkevi tarafından açık hava sineması kurulduğunu belirten Peker, binlerce kişinin burada film izlediğini ifade ediyor.

Mahfel’in arkasındaki otoparkta bulunan Yazıcıoğlu Yazlık Sineması, Zafer Meydanı’ndaki Zafer Sineması, Altıparmak’ta Çiçek Otoparkı’nın bulunduğu alandaki yazlık sinema, Ahmet Paşa Otoparkı’nın bahçesindeki Lale Sineması, Köylü Pazarı’nın bulunduğu yerdeki Nilüfer Sineması ve Devlet Tiyatrosu yanındaki parkta yer alan Sümer Sineması, çalışmada Bursa’nın sinema geçmişine ilişkin önemli örnekler arasında yer alıyor.

Sinemalar yalnızca film izlenen yerler değildi

Peker’in çalışmasının dikkat çektiği başlıklardan biri de sinemaların geçmişte üstlendiği çok yönlü sosyal işlev.

Bursa’daki sinema salonlarının yalnızca film gösterimi amacıyla kullanılmadığını belirten Peker, bu mekanların aynı zamanda tiyatro ve konserlere ev sahipliği yaptığını aktarıyor.

Özellikle ilçe ve kasabalardaki sinemaların düğün salonu olarak da kullanıldığını ifade eden Peker, siyasi partilerin ve sendikaların genel kurullarının da sinema salonlarında gerçekleştirildiğini hatırlatıyor.

Çalışmada ayrıca bazı sinema alanlarının farklı etkinliklere ev sahipliği yaptığına ilişkin dikkat çekici ayrıntılar da bulunuyor. Örneğin Yazlık Çiçek Sineması’nda yağlı güreş müsabakalarının yapıldığı bilgisi, dönemin sosyal hayatındaki çeşitliliği ortaya koyuyor.

Bursa’nın doğal film platoları

Peker’in araştırmaları, sinema salonlarının yanı sıra Bursa’nın sinema ve film dünyasıyla ilişkisini farklı bir boyutuyla da ele alıyor.

Dikencik ve Paşa çiftlikleri, Çelik Palas Oteli, Uludağ ve teleferik gibi Bursa’nın farklı noktalarının doğal film platosu olarak kullanıldığına dikkat çeken Peker, kentin sahip olduğu tarihi ve doğal dokunun sinema açısından da önemli bir potansiyel taşıdığını ortaya koyuyor.

“Sinemaya gitme kültürü de gitti”

Bursa’nın eski yazlık sinemalarının önemli bölümünün bugün kullanılmadığını belirten Peker, bazı sinema alanlarının zaman içerisinde farklı amaçlarla değerlendirildiğini ifade ediyor.

Pınar Sineması’nın bulunduğu alanda bugün inşaat malzemelerinin satıldığını belirten Peker, eski yazlık sinemaların yerlerinde apartmanların, kışlık sinemaların bulunduğu alanlarda ise iş hanlarının yükseldiğine dikkat çekiyor.

Peker’e göre kaybolan yalnızca sinema salonları değil. Sinemaların etrafında oluşan sosyal hayat ve sinemaya gitme alışkanlığı da zaman içerisinde ortadan kalktı.

Araştırmacı yazar, geçmişte sinemalarla birlikte yaşanan sadelik, samimiyet, dostluk ve arkadaşlık gibi sosyal değerlerin de büyük ölçüde değiştiğini belirterek, Bursa’nın sinema hafızasının kayıt altına alınmasının önemine vurgu yapıyor.

Yeni baskı yaklaşık 390 sayfa olacak

Ekrem Hayri Peker’in yıllardır sürdürdüğü araştırmaların ürünü olan “Bursa’nın Sinemaları”, yeni baskısıyla Bursa’nın sinema geçmişine ilişkin kapsamlı bir kaynak olarak yeniden okuyucuyla buluşacak.

Yaklaşık 390 sayfalık çalışmada Bursa merkezinin yanı sıra ilçeler, beldeler ve köylerdeki sinemalara da yer verilecek.

Renkli kapak ve siyah-beyaz iç tasarımla hazırlanacak kitabın satış fiyatı 400 TL olarak açıklandı.

Peker, çalışmayı edinmek isteyen okuyucuların kendisiyle iletişime geçebileceğini belirterek, Bursa’nın giderek unutulan sinema hafızasına ilişkin araştırmasının yeni baskısının da okuyuculardan ilgi görmesini bekliyor.